Ekaitz Agirregoitiak irabazi du Euskaltzaindiak eta Euskal Herriko Unibertsitateak antolatutako Euskarazko Tesien I. Koldo Mitxelena Saria, Osasun Zientzien jakintza-arloan. Tesiak "Opioide hartzaileak (delta, kappa, mu) eta kannabinoide hartzaileak (CB1, CB2) giza espermatozoideetan espresatzen dira eta haien mugikortasunean eragiten dute" du izena eta Jon Irazusta Astiazaranek zuzendu du.
"Ikasketa guztiak euskaraz egitea lortu arren, gradu ondokora heltzean erdara hutsez ikastera behartzen gaituzte. Gero, zori eta azarearen arabera zuzendari erdalduna edo elebiduna egokituko zaizu eta horrek, hizkuntzari dagokiola, zure jarduera osoa erabat baldintzatuko du. Eta horri guztiari gehitzen badiogu euskarazko material-eskasia, euskarazko zuzentzaile-eskasia, euskararekiko konplexuak eta 4-5 urtetako ikerkuntza-aldiak sortzen duen nekea, azkenean nor egongo da prest tesia euskaraz lantzeko?"
2008ko apirilean irakurri zuen tesia Ekaiz Agirregoitiak, baina hasi, azkoz lehenago hasi zen ikertzen, 2003. urtean. "Tesia -azaltzen du- burutu nuen laborategira heldu nintzenean, 2003. urtean. Han, besteak beste, opioideen entzima anderatzeileen azterketa egiten ari ziren espermatozoideekin. Niri, espermatozoideen opioide hartzaileak deskribatzea eta espermatozoideen mugikortasunean opiazeoen eragina aztertzea proposatu zidaten. Gerora, sistema kannabinoidearekin berdina aztertzea bururatu zitzaigun".
Ikerketa-esparrua ondo zehaztu, beraz, eta lanean hasi zen Agirregoitia. Emaitza, gainera, inportantea izan da, "doktore-tesiak lehen aldiz baieztatu duelako opioide eta kannabinoide hartzaile mota guztiak daudela giza espermatozoideetan. Gainera, opioide eta kannabinoide hartzaileen aktibazioak espermatozoideen mugikortasunean eragina duela baieztatu dugu. Azaletik azalduta, badirudi espermatozoideen mugimendua mantentzeko edo inhibitzeko gaitasuna dutela ikertutako konposatuok".
Euskaraz lan egiten du Ekaitz Agirregoitiak, horregatik argi zeukan, hasiera-hasieratik, euskara izango zela bere tesiaren hizkuntza: "Nik ikerkuntza euskaraz garatzen dut, eta horrezkero tesia euskaraz idatzi eta defendatu dut. Hala ere -gaineratzen du-, kanpotik etorritako epai-mahaikideek uler zezaten, ale berezi bat gaztelaniaz eta ingelesez idatzi nuen eta defentsa egunean aldibereko itzulpena egin genuen gaztelaniara eta diapositibak ingelesez proiektatu genituen. Baina euskalduna ez zen jendea ekartzea guk erabaki genuen, beraz, itzulpengintza lanak aurreikusiak genituen eta gustura egin nituen".
Hala ere, azaltzen du jarraian, "tesietako edukia, euskara ez den bestelako hizkuntza batean hedatzen da munduko komunitate zientifikora. Horregatik, tesiaren idazketa eta defentsa euskaraz egiteak ez du zure lana zokoratuko eta gainera hizkuntzaren garapenerako aberasgarria (eta beharrezkoa) izango da. Izan ere, tesia euskaraz egiteak duen zailtasun handiena da hizkuntza teknikoa ez dagoela guztiz garatua eta era berean, idazteko estiloaren falta dugula; eta aurrean dugun bide luze hori, ibiltzen baino ez dugu egingo".
Estrategia estrukturala
EHUk eta Euskaltzaindiak izan duten iniziatibaz duen iritzia oso argia da: "Iniziatiba ona izan daiteke, baina nire ustez arinegi heltzen da. Azken finean -dio- helburu sustatzailea eduki arren, euskaraz egindako tesiak saritzeak ez du ekarriko euskarazko tesi kopuruaren handitzea ezta euskararen erabileraren suspertzea ere. Ikasketa guztiak euskaraz egitea lortu arren, gradu ondokora heltzean erdara hutsez ikastera behartzen gaituzte.
"Gero, zori eta azarearen arabera zuzendari erdalduna edo elebiduna egokituko zaizu eta horrek, hizkuntzari dagokiola, zure jarduera osoa erabat baldintzatuko du. Eta horri guztiari gehitzen badiogu euskarazko material-eskasia, euskarazko zuzentzaile-eskasia, euskararekiko konplexuak eta 4-5 urtetako ikerkuntza-aldiak sortzen duen nekea, azkenean nor egongo da prest tesia euskaraz lantzeko?"
"Nire ustez -amaitzen du- sari bat baino, oinarrian, euskararentzako estrategia estruktural oso bat egon beharko luke eta oraingoz ez da horrela. Baina tamalez horrela jarraituko du izaten, izan ere, gaurkoz, euskararen herriaren alde ezer estrategiko egin dezakeen erakunderik ez da existitzen. Eta hor dago koska".
|
