Orotariko Euskal Hiztegia

37 emaitza bilaketarentzat

Euskal Herri (V, G, AN; SP, Lar, Añ), Euskel Herri, Euzkal Herri, Euzkel Herri (euzkelerri BeraLzM), Eskual Herri (V-m, L; H; h- VocBN, H), Eskal Herri (SP, Dv, H (s.v. Eskual Herri), A), Uskal Herri (AN-gip, Ae, Sal, R, S (ü-); Gèze (ü-), H (s.v. Eskual Herri)). Ref.: A (Euskal H., Eskual H., Uskal H.); Lrq (üskara); Etxba Eib; Elexp Berg.

País Vasco. "Pays de basque" SP. "Bascuence, por el país, euskalerria, euskererria" Lar. Tr. De empleo general, documentado ya desde Leiçarraga. En suletino la forma más usual es Üskal H. pero Casenave emplea Eüskal H.; Euskel E., documentado ya en Lazarraga, aparece además en el s. XX en Lizardi (IL 71); Euzkel-erri en Enbeita (51) y Kirikiño. Moien hunez Iainkoaren hitz purak ukanen luela sartze eta abanzamendu Heuskal-herrian. Lç Dedic * 7r. Zegaiti dozun Euskel Erria / ainbat bentajaz dotadu. Lazarraga 1169r. Euskel Erriau nola eben / errege batek pobladu. Ib. 1169v. Nor da euskal-herrian, aldez edo moldez, zordun eta obligatu etzaitzunik? Ax 5 (V 2). Uste dezun baño on geiago egingo diozu Euskalerriari. Lar, carta a Mb 280. Egia da edireiten direla Uskal-herriko skoletan hitz batzu uskaraz eta franzesez, Franziako konjugazioniareki. Arch Fab 13. Eskal-Herriak ez du behinere biltzen bere dina bihi. Dv Lab 29. Aita-lena igaro zan andik beste lagunakin Logroñora, orduan euskal-erria; eta gero Castilla. Bv AsL 121. Zergaittik, euskera barik, ezin egon leitteke euskaldunik ez euskal-erririk. Echta Jos 347. Larogei ta sei urteko gizona Euskalerrian bizi, ta trenik ikusi gabe? Urruz Zer 109. Erdalerrian erderaz, Euskalerrian euskeraz. A Ardi 81. Euskalerri guztian hedatu den 15 ahapalditako bertsionea. Mde Pr 185. Nere indarrak agortzen ezpadira (eta euskal erriak nere lanak ezertan artzen baditu). Vill Jaink 10. Aurrerabidean sartuak ginen Euskal herrian, Euskal herriko parte honetan bederen. MEIG V 113.

v. tbn. (referencias anteriores al s. XX): Mat XII. Tt Arima 3. Mb IArg I 55. Mg CO 110. Echag 216. It Fab 16. Izt C 210. Hb Esk 25. Noe 63. Bil 153. Aran SIgn 81. Ud 20. Zab Gabon 57. AB AmaE 91. Sor Bar 106. Urruz Urz 14. Alz STFer 124. Azc PB 313. Moc Damu 19. Ag AL 25. Eskual: ES 157. AstLas 66. Elsb Fram 68. Lap II (V 1). HU Aurp 130. Arb Igand 25. Eskal: Hb Esk 73. Üskal: Etch 522. Ip Hil 196.

(Normalmente con un sentido plural, ref. a una región, provincia o población del País Vasco). Ez xoilki Laburdin, baina bai oraino Espainiako eta Franziako bertze Eskual-herrietan ere. ES 156. Puntu onetan, nola Euskal errietan era edo manera jakinik ta guzienzat berdinik orañ artean izan eztan, egokiro itzegitea erraz ezta. Cb EBO 61. Zer esan biar da euskal erri askotan ikusten dirian jente gazteen batzakuntzen ganian? Mg CO 130. Ikusi dot eldu nasan euskal errijeetan [...] ezdakit zelako enpeinu bat esan dirian olgeeta lotsarizkuetan ta pekatuzkuetan. fB Olg 125. Kristiandade guztijan, biar bada, ez dala nago, jentez jente, berba loi geijago esango euskal errijetan baño. JJMg BasEsc 104. Harrek ekharri du eskual herrietarat fedea. Jaur 392. Iberia, Kantabria, Eskal-Herriak, Eskal-Herri bakhotxa eta hari darraikona (tít.). Hb Esk 1. Lengo legerik ez utzi / oieri firme eutsi, / naiz anka bana autsi; / jaioko dira berriyak, / gu gera euskal erriyak! Xe 411. Dakik ik lau euskelerri Españak yagozala menbetuta, ta laurok dozak Bizkaya, Araba, Gipuzkoa ta Nabarra. AG 624. Zazpi Eskualherriek / bat egin dezagun / guziak bethi-bethi / gauden gu eskualdun. Zby RIEV 1909, 396. Lapurdi, Nabarpe ta Zibero, / Eskualherriak Frantzian; / Bizkai, Gipuzko, Alaba, Nabarro, / berdin dire Espainian. Ib. 399. Baña eltzen dira Bizkaiko euzkel-errira ta beriala bapatera aztuten yake ezpañera ta euzkeraz bakarrik dakije. Kk Ab II 36. Euskal erriak eta euskaldunak zor andietan gaude jaun unekin. FIr 178. Foruko komentuan bizi da eta Bizkaiko euskal erri askotan ezaguna dabe. Vill in Bilbao IpuiB 7.

v. tbn. Lar, carta a Mb 280. Ub 169. MarIl XXII. Izt C 215. Aran SIgn II. Legaz III. SMitx Aranz 189. Etxde AlosT 79. Akes Ipiñ 12. Anab Poli 89. Eskual: Bordel 136. Elsb Fram 116. Zby RIEV 1908, 84. Eskal: Monho 46.

Orrialde honetako dokumentu, zerrenda eta datu-baseak Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-PartekatuBerdin baimen baten mende daude.