Orotariko Euskal Hiztegia

7 emaitza bilaketarentzat

ijito (V-gip, G, AN-gip), ijitu, jito (V-gip, G-nav, AN-ulz; Dv), gito (BN; Dv, H), kito (B), kitu (B), ejito, zito (Sal, R), xito (Sal, R). Ref.: A (ijito, gito, kito, xito, zito); Iz ArOñ (jitto), Als (jituk), Ulz (jítuat), To; Etxba Eib; Elexp Berg; Izeta BHizt (kito); Gte Erd 46, 302. Etim. De Egipto.

1. Gitano. Tr. Documentado desde finales del s. XVI. Lo emplean autores guipuzcoanos, navarros y (en menor medida) labortanos; entre los vizcaínos sólo hallamos algún ej. moderno. La forma jito es la más usual en los textos navarros y labortanos. Ijto, que aparece en Axular, podría ser errata por ijito o por jito. Berze ijitorik ere baduk Baztanen (Sumbilla, 1597). ConTAV 5.2.5. Zeren hura da ohoiñen kapitaina, ijtoen kondea. Ax 417 (V 271). Estirela askotan xitoak ollo-arrapatzalleak (206). LE-Ir. Gero estudiante / eta ijitoak. Echag 187. Sartu zan ijito bat eskian. Sor Bar 61. Edonongoa ta iñongoa ez, ijitoak bezela. Ag G 353. Ijito arraza guzia an zan. Urruz Zer 29. Ijito-euskera zala [noka izketa]. A Ardi 23. Ejituen ezkontzia. Tx B II 67. Jitoa? Buhamisa? Lf Murtuts 18. Jitoek ez dute odol bera. Zerb Azk 14. Zito ohoin lapurra zen hirugarrena. Zerb "Kaskarotak" (ap. DRA; parece más bien que Zito es un nombre propio). Andrearen lagun ijitoa. Arti Ipuin 82. Ijito-sallak ikusten dira. Basarri 113. Zituen (ijitoen) gise: azken itze bere (AN-erro). Inza NaEsZarr 2337. Honako ijitoen ahoan ipintzen dituen hauek. MEIG III 132.

v. tbn. Iraola 79. Alz Bern 79. Ayerb EEs 1916, 171. Ill Testim 29. ADonostia Itzald II 30. Noe 70. Tx B II 186. Lab EEguna 109. Or Eus 364. Osk Kurl 86. Erkiag BatB 120. Salav 12. NEtx LBB 208. Uzt Sas 70. Ijitu: SMitx Aranz 20. Etxde JJ 274. Zito: ZMoso 51.

(Adj.). Tramposo (en los tratos, negocios). "Karnazero hori ijitto samarra da eta kontuz ibilli, bestela zirixa sartukotsu" Elexp Berg.

2. + ijipto. Egipcio. Ito an bertan ijito guziak. Mb IArg I 270. Ijitoen artean katiberio gogorrean bizitu ziran bitartean. AA I 413. Ijipto bat ikusi zuen Israeltarra jotzen. Lard 65. Neskatx ijito Agar-ekin ezkondu. Ib. 16. Fedeagatik irago zuten itsaso gorria, lur legorra bezela, eta au probatzera zijoazela ijitoak ondatuak izan ziran. Ur He 11, 29 (Lç ejipzianoak, He israeldarrak, Dv egiptoarrak, BiblE egiptiarrak).

Orrialde honetako dokumentu, zerrenda eta datu-baseak Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-PartekatuBerdin baimen baten mende daude.